Sulu Sokak semtinde, Bedesten’in batısında yer alan Takyeciler Camii’nin (Resim: 72-75, Çizim: 20) kesin tarihine ilişkin herhangi bir kitabe mevcut değildir. Ancak XV. yüzyıl Osmanlı ulu camilerine benzeyen plan şemasından hareketle, XV. yüzyıla tarihlemek mümkündür.
26.00 x 26.00 m. ölçülerinde kare bir alanı kaplayan Takyeciler Camii, çok destekli ve çok kubbeli ulu camiler plan şemasında ele alınmıştır. Çeşitli tarihlerdeki onarımlar, üst örtü ve cephelerin değişmesine yol açmış, ancak plan şemasında büyük bir değişiklik olmamıştır.
1964 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce gerçekleştirilen onarım öncesinde, güney cephenin payandalarla desteklendiği ifade edilmektedir.
Bugün güney cephede, doğu ve batı köşeye yakın kısımlarda alttakiler taş söveli dikdörtgen çerçeveli, üsttekiler sivri kemerli alçı şebekeli olmak üzere, ikişer pencere açıklığı bulunur. Üst sırada beden duvarının tam ortasında ise ortadaki yüksek olmak üzere bitişik nizamda, sivri kemerli alçı şebekeli üç pencere daha açılmıştır.
Bedesten ile bütünleşmiş durumdaki doğu cephenin üst kısmında sivri kemerli ve alçı şebekeli üçüz pencereye yer verilmiştir. Caminin kuzey cephesi de doğu cephe ile aynı mimari düzenlemeye sahiptir.
Batı cephenin ortasındaki giriş açıklığının önüne, sonradan meyilli çatılı bir mekân eklenerek buraya son cemaat yeri işlevi kazandırılmıştır.
Yapının güneybatı köşesinde yer alan minare, kare bir kaide üzerinde yükselir. Silindirik gövdeli, tek şerefeli minarede, şerefeye mukarnaslarla geçilmiştir.
Yapının beden duvarları, korniş hizasında üç sıralı kirpi saçakla sonlanmaktadır.
İç mekânda üst örtüyü taşıyan destek sistemi toplam on iki paye ve bunların üzerine atılan basık sivri kemerlerden oluşmaktadır. Bu payelerden dördü bağımsız, sekizi ise duvar payesi niteliğindedir. Bu şekilde iç mekân dokuz üniteye bölünmüş ve her ünite pandantiflerle geçilen sekizgen kasnaklı birer kubbeyle örtülmüştür.
Profilli silmelerle çerçevelenen mihrap, mukarnas kavsaralı sade bir niş şeklindedir. Son dönemlerde boyayla yapılmış bitkisel süslemeleri ve süpürgeliğin kaş kemerli açıklıkları dışında herhangi bir dekoratif özellik içermeyen minber, tamamiyle taş malzemelidir.
Takyeciler Camii’nin yenilenen ana beden duvarları ve kubbe kasnakları, moloz taş malzemeyle inşa edilmiştir. Alttaki pencereler dışında tüm pencereler tuğla çerçeveli ve tuğla kemerlidir. İç mekânda üst örtüyü taşıyan ayaklar ve kemerler kesme taş malzemelidir.
Takyeciler Camii, Çelebi Sultan Mehmet tarafından yaptırılan Edirne Eski Camii (1403-1414) ve Fatih döneminde Sofya’da inşa edilen Mahmut Paşa Camii (XV.yy.) ile plan açısından büyük bir benzerlik göstermektedir. Bu sebeple, XV. yüzyıl Osmanlı Ulu camilerinin Anadolu’daki sade bir uygulaması olarak düşünülebilir.
Güneybatı köşede yer alan, 12 ahşap direk üzerine ahşap kubbeli ve pramidal külahlı şadırvanın su haznesi, taştandır. Kubbenin göbek kısmı ahşaptan, çarkıfelek formunda dekore edilmiştir. Su hazinesi bitkisel süslemeli madalyonları ile dikkati çeker. Şadırvanın su haznesi güneyindeki:
بيك اوچيوز اون ايكي تاريخ حجرت
صرف همت ايتدي اهل حميت
تجديدنه خوضك ايتديلر خدمت
حق نصيب ايليه شلااب جنت
سنة ۱۳۱۲
“Bin üç yüz tarih-i Hicret (1894-95)
Sarf-ı himmet etti, ehl-i hamiyet.
Ceddine havzın ettiler hizmet,
Hak nasib eyleye şerab-ı Cennet.” İfadelerinin yer aldığı kitabeden, şadırvanın 1894-95 yıllarında yenilendiği anlaşılmaktadır.
KAYNAK: Tarihi Yaşatan İl Tokat
FOTOĞRAF: Cihat TAŞKIN / TUDER
