Sulu Sokak semtinde Cami-i Kebir Mahallesi’nde yer alan yapı (Resim: 146-147, Çizim: 34), bugün Tokat Müzesi’nde sergilenen kitabesine göre, Ebubekir bin Lokman bin Mesut tarafından H.649 (1251) yılında inşa edilmiştir.
انما يعمر مساجد الله من امن بالله واليوم الاخر واقام الصلوة واتي الزكاة ولم يخش الا الله فعسي اولئك ان يكونوا من المهتدين امر بعمارة هذا المسجد المبارك في ايام الدولة السلاطين
الاعظم بنو كيخسرو(بن) كيقباد خلدالله سلطانه العبدالضعيف المحتاج الي رحمة ربه اللطيف ابي بكر بن لقمان بن مسعود احسن الله توفيقه في شهور سنة تسعة اربعين و ستمائة
Tercümesi: Allah’ın mescitlerini sadece Allah’a ve ahiret günününe inanan, namaz kılan, zekat veren ve ancak Allah’tan korkan kimseler tamir eder. İşte onlar doğru yolda bulunanlardan olabilirler. Bu mübarek mescidin yapımı büyük sultanlar döneminde,
Latif olan, Allah’ın rahmetine muhtaç, zayıf kulun (Allah hükmünü baki kılsın) Keykubat oğlu Keyhüsrev’in oğulları Ebubekir bin Lokman bin Mes’ud döneminde emredilerek 649 (1251) yılında yapımını Allah muvaffak etmiştir.
Sefer Paşa Kümbeti, 9.85 x 9.90 m.lik ölçüleriyle kareye yakın bir planda inşa edilmiştir. Mezar odası ve mescit olmak üzere iki bölüm halindeki türbe, bugün mevcut olmayan mescidin 0.45 m. kadar güneyinde yer alır.
Türbenin batı cephesi, alt kısımlardaki tuğla duvar dokusu nedeniyle diğer cephelerden farklı bir karakter gösterir. Alt kısımlardaki tuğla dokuyu üst kısımlarda moloz taş duvar örgüsü takip eder. Basık kemerli ve taş söveli giriş kapısı batı cephenin kuzey ucuna yerleştirilmiştir. Günümüzde bu giriş örülerek kapatılmış durumdadır. Girişin hemen yanında tuğla kemerli ve tuğla söveli bir pencere yer alır.
Diğer cepheler tamamen moloz taş duvar örgüsüne sahip olup güney ve doğu cephelerde birer pencere açıklığına yer verilmiştir. Kuzey cephe ise tamamen sağır tutulmuştur.
Üst örtü üstten tromp geçişli kubbe, dıştan ise pramidal külah formundadır. Pramidal külahın etekleri döküldüğü için gövde ile külah arasında bir kopukluk hissedilir. İç mekânda biri güney duvarda diğeri ise kuzey duvarda olmak üzere iki niş mevcuttur. Sefer Paşa türbesi, büyük oranda moloz taşla inşa edilmiş olup kapı sövesinde kesme taş, pencere sövelerinde ise tuğla kullanılmıştır.
Yapı Ahlat’taki aynı döneme ait kümbetlerle özellikle üst örtü yönünden büyük bir benzerlik gösterir.
KAYNAK: Tarihi Yaşatan İL Tokat
FOTOĞRAF: Cihat TAŞKIN / TUDER
